Czy wlewy witaminowe są bezpieczne? Pięć rzeczy do sprawdzenia przed pierwszym wlewem
Wlew dożylny omija układ pokarmowy — substancja trafia od razu do krwiobiegu, w całości i w krótkim czasie. To zaleta (działa szybko) i ryzyko (nie ma naturalnego filtra, jakim przy tabletkach jest żołądek i jelita). Dlatego wlew nie jest tym samym co suplement z apteki i nie powinien być „dokupowany" jak masaż.
1. Nerki — najważniejsze badanie przed wlewem
Nerki decydują, jak organizm poradzi sobie z płynami i elektrolitami. Kreatynina (i wyliczana z niej filtracja) to pierwsza rzecz, którą powinniśmy znać. U osoby z niewydolnością nerek zwykłe nawodnienie może być obciążeniem, a nie pomocą.
2. G6PD — jeśli wlew zawiera dużą dawkę witaminy C
Niedobór dehydrogenazy glukozo-6-fosforanu (G6PD) to najczęstszy defekt enzymatyczny krwinek czerwonych. U osób z tym niedoborem duża dawka witaminy C podana dożylnie może wywołać rozpad krwinek. Badanie robi się raz w życiu — i powinno być zrobione przed pierwszym wlewem witaminy C. Więcej piszemy o tym osobno: wlew z witaminą C i badanie G6PD.
3. Elektrolity — sód, potas, magnez
Płyny infuzyjne zawierają elektrolity, więc trzeba wiedzieć, z jakiego poziomu wychodzisz. Podanie magnezu osobie, która ma go w normie, „na wszelki wypadek" nie ma sensu, a przy chorobach nerek czy serca może być niebezpieczne.
4. Uczulenia i przyjmowane leki
Alergia na składnik wlewu, na samą witaminę albo na substancję pomocniczą to bezwzględne przeciwwskazanie. Do tego leki, które zmieniają gospodarkę wodno-elektrolitową (diuretyki, leki na ciśnienie, na serce) — o nich musi wiedzieć lekarz kwalifikujący.
5. Kto to robi i czy jest czym reagować
Wlew podaje pielęgniarka z prawem wykonywania zawodu, na zlecenie lekarza, w miejscu, gdzie da się reagować na nagłe pogorszenie: z zestawem przeciwwstrząsowym i z nadzorem po podaniu. Punkt z kroplówką „na telefon", bez lekarza i bez zestawu, to nie jest opieka medyczna — to loteria.
Czego wlew nie zrobi
- Nie wyleczy choroby, nie zastąpi leczenia i nie zrobi z krwiobiegu „czystego" organizmu — hasła o usuwaniu toksyn nie mają podstaw w wynikach badań.
- Nie jest też środkiem dopingującym: u zawodników objętych przepisami antydopingowymi wlew powyżej 100 ml w ciągu 12 godzin jest metodą zabronioną.
- Nie podajemy suplementów diety dożylnie. Do wlewu nadaje się wyłącznie lek, czyli produkt dopuszczony do obrotu jako lek — z nadzorem, dawką i dokumentacją.
Kiedy wlew ma sens
Wtedy, kiedy jest odpowiedzią na konkretny problem: potwierdzony niedobór, odwodnienie, niedokrwistość z niedoboru żelaza, planowane wsparcie w rekonwalescencji. W pierwszej kolejności sprawdzamy więc to, co da się zmierzyć — i dopiero wtedy rozmawiamy o wlewie.
· Wlew z witaminą C — po co przed nim badanie G6PD
· Kroplówka na kaca — co realnie daje, a co jest tylko reklamą
Skutki uboczne wlewów witaminowych — czego się spodziewać
Większość niepożądanych objawów jest łagodna: zaczerwienienie i pieczenie wokół wkłucia, niewielki krwiak, uczucie zimna lub ciepła, lekkie zawroty głowy, metaliczny posmak przy witaminach z grupy B. Najczęściej wynikają ze zbyt szybkiego podania — wtedy pielęgniarka zwalnia szybkość wlewu.
Kiedy wlew trzeba przerwać natychmiast
Duszność, ucisk w klatce piersiowej, pokrzywka, obrzęk twarzy lub warg, gwałtowne pogorszenie samopoczucia mogą oznaczać reakcję alergiczną. Wlew przerywa się od razu i wzywa pomoc. Silny, nieustępujący ból w miejscu wkłucia i obrzęk wokół niego mogą oznaczać podanie poza żyłę — wtedy również przerywa się wlew.
Kto nie powinien dostawać wlewu
- osoby z niewydolnością serca lub nerek,
- pacjenci z niewyrównanymi zaburzeniami elektrolitowymi,
- osoby w trakcie infekcji z gorączką oraz w ciężkiej niedokrwistości do czasu wyjaśnienia przyczyny,
- kobiety w ciąży i karmiące — wyłącznie po decyzji lekarza,
- osoby uczulone na którykolwiek składnik kroplówki.